Zoals vele andere landen probeert ook Costa Rica zijn natuur zoveel mogelijk te beschermen, zodat men niet alleen vandaag maar ook in de komende jaren van dezelfde of nog grotere biodiversiteit kan genieten. En uiteraard betreft het niet alleen de toekomstige generaties Costarikanen, maar het doel is dat ook uw kinderen in de toekomst dezelfde onveranderde bossen kunnen blijven bewonderen.

Costa Rica heeft als een van de weinige landen ter wereld een erkenning van de Verenigde Naties ontvangen op het gebied van duurzame ontwikkeling: het CST oftewel Cerficate of Sustainable Tourism. Maar dat alleen is niet genoeg om de snelle ontwikkeling van het toerisme in Costa Rica in goede banen te leiden. Het is een proces waarmee we in dit land een heel eind zijn, maar waar er ook nog zo het een en ander ontbreekt. De kinderen hier krijgen wel duurzame ontwikkeling als vak op school, maar het hele begrippen stelsel is nog lang niet overal doorgedrongen. Ook Costarikanen gooien nog wel eens afval op straat, reclycling wordt nog veel te weinig toegepast en helaas is de ontbossing nog steeds niet helemaal gestopt, maar aan de andere kant zijn er ook vele positieve kanten te signaleren.

Duurzame ontwikkeling van het toerisme

Waar men in Costa Rica naar toe wil is een gezonde ontwikkeling van het toerisme. Het gaat dan om drie belangrijke aspecten. Alleereerst is er de bescherming van milieu en natuur. Die bescherming houdt in dat er wetten en voorschriften daartoe gemaakt zijn. Daarnaast moet er op toegekeken worden dat deze ook nageleefd worden. Behalve bescherming is er ook het verzachten van negatieve invloeden. De toerist zelf wil graag de natuurparken bezoeken, maar zijn aanwezigheid kan een negatieve invloed hebben: plattreden van de grond of lawaai overlast zijn twee voorbeelden hiervan. Om op de verschillende plaatsen te komen moet met van gemotoriseerd vervoer gebruik maken en ook hierbij moeten we zo “schoon” mogelijk te werk gaan. En tenslotte moeten we voortdurend alert zijn op nieuwe vervuilende bronnen en tegelijkertijd ook proberen natuurgebieden uit te breiden en het milieu nog schoner te krijgen.

Naast de bescherming van milieu en natuur is het tweede aspect, dat we ons  moeten realiseren, dat we bij mensen op bezoek zijn. De plaatselijke bevolking wil gezien worden en wij willen hen zien. Velen van hen zijn op directe of indirecte wijze bij het toerisme betrokken. Er zijn veel initiatieven vanuit de bevolking om actief aan het toerisme deel te nemen en daarom zijn er ook zoveel kleinschalige toeristische projecten in Costa Rica. De kleinschaligheid strookt ook beter met het vele natuurschoon dat in Costa Rica zo welig tiert. De inbreng van de plaatselijke bevolking en hun cultuur is heel belangrijk voor het ontwikkelen van het toerisme, vooral als we eraan denken, dat er naast de vele plaatselijke initiatieven ook buitenlandse investeerders zijn. Dat hoeft geen kwade zaak te zijn, zolang de plaatselijk bewoners ook meedoen en beslissings bevoegdheden hebben over hun gebieden. Ook hun kinderen moeten er op de lange termijn beter van worden; de plaatselijke infrastructuur moet langzamerhand uitgebreid worden, er moeten meer scholen gebouwd worden, etc. Daarbij zou de cultuur en manier van leven van een bevolking eigenlijk niet direct aangetast moeten worden.

En tenslotte is er de voorwaarde, dat alle betrokken partijen economisch voordeel hebben van een gezonde duurzame ontwikkeling. Dat betekent allereerst dat de toerist een betere deal krijgt, niet alleen omdat het 'product' (de toeristische attractie, hotel, etc.) beter is, maar ook tegen de best mogelijke prijs, daar er anders geen toekomst in zit, en juist de toekomst is het belangrijkste onderdeel van het duurzaamheids begrip. Ook de investeerders (zowel plaatselijk als van buiten) in toeristische projecten moeten op de lange duur kunnen blijven draaien.
Geen enkel project heeft toekomst als er niet aan alle kanten voordeel voor iedereen is.

Deze drie principes vormen het fundament voor een toeristische ontwikkeling op lange termijn. Hoe kan de toerist zijn rol op verantwoorde wijze spelen? Hiervolgend een aantal opmerkingen die kunnen bijdragen dat u als toerist ook op duurzame wijze aan ontwikkeling meewerkt. De meeste zaken weet u al, maar het is nuttig het een en ander op een rijtje te zetten.

Suggesties voor het steunen van duurzame ontwikkeling in het toerisme

A.      De natuur en het milieu
Als u in de natuur bent – in een beschermd natuur gebied maar ook in natuurgebieden in het algemeen – moet u geen bloemen of planten weghalen; wijk niet van de begane paden af, en maak niet te veel lawaai. Denk eraan, dat in een oerwoud u voor een groot deel met “uw oren moet kijken”. Ook te fel gekleurde kleding moet eigenlijk vermeden worden. Raak nooit dieren aan en voed ze ook niet. Mocht een gids dit wel doen, dan zou u hier eigenlijk bezwaar tegen moeten maken. Flash licht van camera's kan schade aan dieren veroorzaken.

Ga nooit met gemotoriseerde voertuigen een beschermd natuurgebied in en bij voorkeur ook niet te paard. Wij raden ten sterkste aan altijd het entree geld aan de parken te betalen, daar dit geld hard nodig is voor de bescherming van die gebieden. Steun ook projecten zoals “red-een-schildpad” of soortgelijke  initiatieven; in veruit de meeste gevallen doen deze organisaties heel belangrijk werk. En tenslotte, koop nooit souveniers die geheel of gedeeltelijk gemaakt zijn van materialen die komen van bedreigde diersoorten (krokodillen leer bijvoorbeeld).

Als we het over het milieu hebben, dan denken we allereerst aan een aantal basis zaken, waar iedereen het allang over eens is: gooi geen afval weg, vraag overal naar recycling mogelijkheden; indien u lege batterijen, spuitbussen of andere chemicaliën heeft, neem die dan weer mee terug naar huis want in Costa Rica gaat dit soort schadelijk afval nog steeds op de grote hoop, terwijl Nederland wel de mogelijkheid heeft het afval gescheiden te behandelen.

Sigaretten peukjes dient men niet op straat te gooien en al helemaal niet in een natuurgebied. Dit is niet alleen zo vanwege brandgevaar. maar ook vanwege de vervuiling (filters!).

Indien naar uw gevoel de bussen teveel uitlaatgassen produceren, geef dit dan aan of klaag erover. Wees zuinig met het gebruik van electriciteit en laat NOOIT een airconditioning aanstaan indien u niet op uw kamer bent. Spaarlampen geven geen gezellig licht maar besparen wel electriciteit!
Vraag ernaar of men in restaurants ook organisch geteelde groentes serveren en in het algemeen moet u eens kijken hoe “groen” een accomodatie is op het gebied van milieu bescherming. Ventileer uw opinie hierover, want uw bijdrage heeft wel degelijk invloed op toekomstige ontwikkelingen.

B.      Plaatselijk bevolking
Uiteraard beseft iedereen dat ze bij andere mensen 'op bezoek' zijn, om het zo maar eens uit te drukken. Respecteer altijd een andere cultuur, het feit dat anderen ergens anders over denken en dat een plaatselijke bevolking zich anders uitdrukt. De mensen in een land lachen om zaken die wij niet leuk vinden en andersom. Als ze de bleekgezichten zien komen met van die kakelbonte hempjes en ludieke petjes op, liggen ze soms in een deuk van het lachen. Ook is de Costarikaan eraan gewend gerespecteerd te worden en zij zijn (ook onder elkaar) altijd beleefd. Wordt nooit boos als u met vakantie bent, want u verergert een negatieve atmosfeer. Ook als u denkt dat u 'opgelicht' wordt of slecht behandeld, probeer dan altijd op een vriendelijke manier een oplossing te vinden. Nederlanders hebben nog wel eens de naam van snel kritiek te uiten en overal een antwoord op te hebben, maar het is soms beter eens wat meer te vragen!
Het steunen van lokale projecten is altijd goed (schooltjes, kinderdag verblijven etc.) maar denk er wel om, dat deze steun maar tijdelijk is en niet duurzaam.
Houd zich nooit met ook maar met enige vorm van prostitutie bezig en al helemaal niet met minderjarigen (zware gevangenis straffen staan hierop!).
Houd in gedachte, dat u niet de eerste toerist bent die daar komt en ook niet de laatste. Vraag dus niet overal om een voorkeursbehandeling en verwacht ook niet dat de plaatselijke bevolking zo vreselijk 'dankbaar' moet zijn dat u daar komt. Een duurzame ontwikkeling is een proces van geven en nemen en u moet ook 'dankbaar' zijn dat u daar kan en mag komen en een nieuwe ervaring opdoen.
En denk er tenslotte om, dat u een land eigenlijk niet zou kunnen verlaten zonder er nieuwe vrienden gemaakt te hebben!

C.      Op economisch gebied
Probeer zoveel mogelijkheid plaatselijke initiatieven te steunen en bij het kopen van souvenirs altijd even te kijken of het ook daadwerkelijk in Costa Rica gemaakt is. Koop zoveel mogelijk van plaatselijke ondernemingen en niet van multinationals. Wees ook kritisch en geef aan indien u denkt dat er voor iets veel te veel geld gevraagd wordt, want op de lange duur richt de verkoper alleen maar schade aan zichzelf en collega's aan. Ook als u denkt dat iets misschien wel typisch van een zone is maar van heel slechte kwaliteit, moet u hier opmerkingen overmaken. Het gaat er altijd om zaken te verbeteren.

Behoud – de sleutel voor de toekomst

In het algemeen hopen wij dat u een kritische houding aanneemt op het gebied van duurzame ontwikkeling van een gebied en ook daadwerkelijk gebruik maakt van de geëigende kanalen om op- of aanmerkingen hierover te maken. Een belangrijk element is de informatie voorziening en wij hopen dat u met deze tekst toch weer een stukje wijzer bent geworden.
Vroeger werd er veel ontbost om koeien op het land te zetten voor vlees productie (hamburgers). Nu begrijpt de Costarikaan veel beter dat een natuurgebied met een zekere mate van toerisme niet alleen lucratiever kan zijn dan veeteelt, maar ook hun toekomst waarborgt. In die zin draagt u met uw bezoek aan Costa Rica bij aan een verder behoud van de biodiversiteit op aarde – een behoud dat niet alleen onze generatie raakt, maar nog veel meer dat van uw kinderen en kleinkinderen.

San Jose, April 2007